Emaye nedir?

Cam hamuruna çeşitli maden oksitleri katmakla elde edilen bir maddedir. Bu şekilde kaplanmış eşyaya, da, «emaye» denir. Emay ısıtılınca erir, sonra donarak katılaşır. Cam, seramik veya maden eşyaları kaplamakta kullanılır. Asitlerden etki almaması, paslanmaması, birçok endüstri kollarında emaydan geniş çapta yararlanmayı sağlar. Türkçe'de emayın karşılığı, «mine» dir. Özellikle emaye, silisyuma kurşun oksit, boraks, soda, potasyum hidroksit ve renk için metal oksitlerin ilavesiyle elde edilen cama benzer yüzeye verilen isimdir. Bu maddeler karıştırılarak eritilir, pişirilir ve toz olarak öğütülür.

Daha sonra bu toz süspansiyon haline getirilerek emaye olacak metal eşya bu banyoya daldırılıp çıkarılır. Bu esnada emaye maddesi, metal üzerine ince bir tabaka halinde yapışır. Bundan sonra emaye banyosuna daldırılmış bu metal parçalar (genellikle saç parçalar), bir fırına sokularak üzerindeki tabaka eriyinceye kadar yaklaşık 900°C’ye kadar pişirilir. Bu işlemin sonucu, eriyen emaye maddesi, metal yüzeye yapışır. Emaye kaplanmış yüzey süsleme için kullanıldığı gibi koruyucu bir tabaka olarak da vazife görür.

Emaye renkleri, eritme sırasında renklerin birbirine karışmasını önlemek için ayrıca tatbik edilir. Bir teknikte renkler metal üzerinde tellerle ayrılır. Diğer birinde ise, renkler metal üzerinde yapılan çukurluklara konur. Daha sonra emaye işlemine geçilir. Bu iki metod beraberce de kullanılabilir. Değişik bir teknikte de renk tabaka tabaka tatbik edilir. Her tabakadan sonra pişirme işi tekrarlanır.

Tarihi

Emaye, tarihi araştırmalardan öğrenildiğine göre, M.Ö. 5. yüzyıla kadar inmektedir. Eski Yunan’da kuyumcular emayeyi renk tonunu ayarlamak için kullanırlardı. Olimpiya tapınağındaki Zeus heykeli, üzerinde emaye çiçekler olan bir perde ile süslenmişti. Metal tabana konulan tellerle renk ayırma tekniği, Eski Yunan ve Roma’da sık kullanılan bir usuldü. M.S. 240’larda İngiltere’de metal yüzeyin çukurlaştırılması suretiyle renklendirme metodu ilk defa tatbik edildi. Bu yolla bronz ve altın heykellere, emaye ve çeşitli renk tonları ilave edildi. Dokuzuncu yüzyılda Bizans, emayenin yeni merkezi olmuşsa da pek az bir yeniliğin ortaya çıktığı tespit edildi.

emaye

On birinci yüzyılda ise emaye tekniği, batıya geri döndü. Almanya’daki Ren, Meuse nehirlerinin havzaları ve özellikle Köln şehrinde, emaye atölye merkezleri ortaya çıktı. On altıncı yüzyılda şahsi küçük eşyalar emaye edilmekteydi. Sanayinin gelişmesiyle el sanatlarında da mekanikleştirilmeye gidildi. Günümüzde emaye, büyük bir sanayi haline geldi. Çeşitli endüstri dallarında kullanılmaktadır. Türkiye’de emaye sanayii eski değildir. Esasen emayeciliğin dünyada bir sanayi kolu haline gelişi de eski değildir.

Kitle çelik üretimine başlanıldığı 1900’lü yıllardan itibaren emaye sanayii de gelişmeye başladı. Böylece paslanmaz çeliklerden önce normal karbonlu çeliklerin mutfak ve sıhhi tesisat malzemesi olarak kullanılması sağlandı. Ayrıca paslanmaya ve kararmaya maruz kalınacak yerlerde kullanılan demir malzemeler de emayeyle kaplandı. 1950’lerden sonra yurdumuzda emaye sanayi hızla gelişmeye başladı. Özellikle soba, sıhhi tesisat malzemesi, mutfak malzemelerinin üretiminde ve dayanıklı ev aletlerinin üretiminde Avrupa seviyesine gelindi.

Kullanıma hazır emayelerin hazırlanışı

1. Karıştırıcı kabına koyulacak emaye ihtiyaç kadar su koyulur. Yüksek kayma kuvveti (shear force) üreten bir mikser önerilir.
2. İstenilen emaye yoğunluğuna ulaşılıncaya kadar yavaşça hazır emaye suya ilave edilir. Hacmi belli kap yerine daha kolay olması nedeniyle hidromere (bome) kullanılabilir.
3. Yoğunluk ayarlandıktan sonra 10-15 dak daha karıştırılır. Eğer daldırma emaye kullanılacaksa; emaye set'inin stabilitesi için bir gece karışması tavsiye edilir.
4. Hazırlanmış emaye 40 mesh elekten geçirilir. Ve emaye kullanıma hazır hale gelir.

Sözlükte "emaye" ne demek?

1. Üzeri emayla kaplanmış olan.

Cümle içinde kullanımı

Emaye buzdolabı.

Emaye kelimesinin ingilizcesi

n. enamel, glazing, varnish
Köken: Fransızca